“Te wapen! Ze openen de tolpoortjes!!!” (De Catalaanse Troebelen 27)

De Guardia Civil heeft vandaag twee Catalaanse demonstranten opgepakt die een prominente rol (zouden) hebben gespeeld in de opening van tolpoortjes of juist de blokkade van snelwegen op 27 maart j.l. (https://politica.elpais.com/politica/2018/04/10/actualidad/1523342864_563615.html). De demonstranten deden dit om te protesteren tegen de arrestatie van Puigdemont in Duitsland en het harde optreden van de politiediensten tijdens de protestdemonstraties in Barcelona direct daarop. “There were also demonstrations in all four of Catalonia’s provincial capitals and major roads were blocked by sit-down protests amid a growing sense that the era of peaceful pro-independence demonstrations is over, despite appeals from the main secessionist parties for calm.” (https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police). De arrestaties van vandaag markeren de praktische start van de door Rajoy op 3 april aangekondigde strijd van de Spaanse regering tegen de snel in getal en verspreiding groeiende “Committees ter Bescherming van de [Catalaanse] Republiek” (Comitès de Defensa de la República – CDR) ((https://politica.elpais.com/politica/2018/04/03/actualidad/1522748714_003598.html). Er was aangekondigd dat leden van de CDR bij demonstraties zouden worden vervolgd niet slechts wegens burgerlijke ongehoorzaamheid of verstoring van de openbare orde, maar nadrukkelijk ook voor rebellie. En zoals nu blijkt dus ook voor terrorisme – het openen van de tolpoortjes bij Sitges op 2 april wordt op deze manier een daad van geweld van de allerhoogste orde die strafbaar is met tenminste 30 jaar (http://www.ccma.cat/324/linforme-de-la-guardia-civil-sobre-els-cdr-que-llarena-ha-demanat-pel-cas-de-rebellio/noticia/2848134/ en http://www.ccma.cat/324/els-cdr-tallen-lautopista-c-32-a-sitges/noticia/2847895/). Dat riskeert nu de mevrouw die op sociale media een audioboodschap heeft verspreid waarin ze de demonstraties toelicht en met instructies aanbeval (https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180410/guardia-civil-dete-membre-cdr-protestes-peatges-setmana-santa-6746368). De CDR is in Spaanse ogen een criminele en zelfs terroristische organisatie. Pas op: de Catalaanse terroristen openen de tolpoortjes bij Figueres en Sitges!
 
En zo lijkt “het neo-Franquistische Rechts” (met verwijzing naar Ramón Cotarelo en Jose Manuel Roca, La Antitransición. La derecha neofranquista y el saqueo de España, Valencia 2015) opzettelijk in Catalonië de vorming van een terroristische organisatie als de ETA in de hand te werken (http://www.lavanguardia.com/politica/20180403/442150209888/cdr-kale-borroka-fiscalia.html). Want ze wíllen dat de Catalanisten gewelddadig worden.
Immers, dan zou het gemeenschappelijke vijandschap de Spanjaarden weer kunnen verenigen achter de vertrouwde traditionalisten, veilig en geborgen in de vertrouwde volksalliantie van weleer; het is een bijkomend voordeel dat men ook meteen de grote corruptieschandalen zou vergeten waarin de leden van de Partido Popular en het Bourbonse Koningshuis verwikkeld zijn geraakt (zoek desgewenst op “Gürtel”).
 

Er staat veel op het spel. De Spaanse regering is al meer dan een half jaar bezig om de prominente voorstanders van de Catalaanse onafhankelijkheid te verbinden met gewelddadigheid; zodra en in zoverre ze dát lukt, maken hun aanklachten van rebellie kans om ook in de ogen van het internationaal recht te worden erkend. Puigdemont wordt ook niet uitgeleverd/overgedragen op grond van het Europees aanhoudingsbevel op last van rebellie omdat ze de koppeling met georganiseerd geweld nog niet overtuigend hebben kunnen maken. Maar misschien dat ze dat met toegenomen provocatie en verdachtmaking het op termijn wél zou lukken.

Update d.d. 11 april 2018:El Periodico (https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180410/guardia-civil-dete-membre-cdr-protestes-peatges-setmana-santa-6746368)
De werkelijke daden zijn tot nu toe de blokkades van snelwegen en juist het open gooien van de tolpoortjes, maar mevrouw C. heeft wel gefantaseerd over toekomstige acties, publiekelijk én in militante bewoordingen, met als optiesde blokkade en “inname” van de luchthaven, de haven en het complex van voedselgroothandels (Mercabarna). (https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180410/audio-detinguda-cdr-parar-port-mercabarna-vaga-indefinida-6746938)

Laat ik het duidelijk zeggen: ik heb geen enkele sympathie voor anarchisten – in zoverre dat die de CDR domineren. Hier brengen ze het proces van afscheiding alleen ook maar in gevaar. Maar goed, terrorisme? Wordt ze nu niet toch op verklaarde intentie vervolgd?

Update d.d. 13 april 2018: de rechter van de Audiència Nacional heeft de eis van de aanklager (Fiscalia) om Tamara C. te vervolgen gedeeltelijk afgewezen en geoordeeld dat er geen sprake is van “terrorisme” (max. levenslang) of “rebellie” (max. 30 jaar) maar wel van de verstoring van de openbare orde (waarop een maximum straf staat van 6 jaar). De vrouw is voorwaardelijk vrijgelaten maar de zaak is nog niet afgelopen – de zaak zal voor een ander hof worden voortgezet. Het openbaar ministerie meent namelijk dat ze toch moet worden beschouwd als een lid van een organiserend management team van een criminele organisatie die gericht is op rebellie en seditie; en dat met haar acties en verklaringen – en vooral de vooralsnog geheime plannen die men veronderstelt te bestaan –  het vermeende gewelddadige karakter van het proces van afscheiding een “vertaling op straat” zou hebben gekregen. En zo wordt deze strafzaak nadrukkelijk verbonden met de zaken tegen Puigdemont en Trapero. (“Segons el ministeri públic, amb aquestes conductes “es trasllada al carrer amb actuacions violentes el procés sobiranista català que s’investiga en dos procediments al Tribunal Suprem i l’Audiència Nacional, com una clara amenaça directa a l’ordre constitucional establert”. Es refereix al seguit contra el Govern de Puigdemont i la Mesa del Parlament que va permetre la tramitació de les lleis de desconnexió i a l’obert contra el major dels Mossos, Josep Lluís Trapero, i la cúpula política del cos.” (https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180412/jutge-preso-terrorisme-detinguda-cdr-6752644). Zie ook, in het Engels, Catalan News: http://www.catalannews.com/society-science/item/terrorism-and-rebellion-charges-dropped-against-pro-independence-activist.

Schotten op de bres voor hun Catalaanse hoogleraar (De Catalaanse Troebelen 26)

De Spaanse justitie eist van Schotland de uitlevering van Clara Ponsatí, de verdreven minister van de Catalaanse regering en mede-organisator van het referendum over onafhankelijkheid die weer is terug gekeerd naar haar Schotse leerstoel. Zij wordt beschuldigd van seditie en rebellie en dat kan de 61 jarige hoogleraar 25 tot 30 jaar gevangenisstraf opleveren.
 
“The 61-year-old professor of economics at St Andrews University had helped to organise a peaceful independence referendum in her native Catalonia and thereafter to serve in its short-lived government. The charge of violent rebellion follows those distressing scenes in which vicious packs of unarmed Catalan citizens attacked police shields and batons with their heads and left the boys in the riot gear bereft and traumatised.” (Kevin McKenna in The Guardian van 8 april 2018)
 
Mooi gezegd. Kevin McKenna kwalificeert vervolgens de lauwe reactie van de EU op het Spaanse staatsgeweld als voorspelbaar: betaal gewoon je lidmaatschap en dan kijken we wel weg. Weinig Europese Unie lidstaten hebben Spanje gevraagd om te komen met een rechtvaardiging van het staatsgeweld en de draconische vervolging van de leiders van de Catalanisten. En dan stelt McKenna de hamvraag: “No one has asked: “So why did you insist on violent suppression when you could simply have ignored the referendum and opted not to recognise it?””
 
Een mogelijk antwoord hoorde ik vanmorgen bij het ontbijt (van Feliz): wie heeft het nu nog over het alomvattende corruptieschandaal van de regeringspartij PP? De bliksemafleider doet zijn werk. Het speelt zeker een rol. Maar het is misschien ook zo, stel ik op persoonlijke titel ter overweging voor, dat de Spaanse nationalisten moeilijk anders kunnen of willen doen dan met hun militaristische laars te blijven trappen op “de anderen” die maar niet willen meedoen aan de eeuwige glorificatie van “De Monarchie” (mijn meest recente inspiratiebron voor deze persoonlijke observatie is Ramón Cotarelo & Jose Manuel Roca, La Antitransición. La derecha neofranquista y el saqueo de España, Tirant Humanidades: Valencia 2015, 88-89).  
 
De Schotten lopen nooit weg van een goed gevecht, stelt McKenna vast, en zij zullen zich hevig verzetten tegen de overdracht / uitlevering van Ponsatì. En daarbij zijn ze de geschiedenis niet vergeten. McKenna geeft haarfijn aan welke geschiedenis echt relevant is in deze zaak. “Ponsatí’s fate will rest on the efforts of her Scottish lawyer, Aamer Anwar, and the rigorous application of Scots law and a legal system that can trace its lineage to the 12th century. In that Edinburgh courtroom, it won’t be Ponsatí’s conduct that will be scrutinised but the conduct of a country still, it seems, haunted by General Franco, another Spanish leader who attacked his own people.
       During the Spanish civil war, 549 Scottish volunteers fought Franco and his fascists after he led a rebellion against the outcome of a democratic election. The volunteers were backed by funds raised in the grassroots Aid for Spain campaign in Scotland, which was among the republic’s biggest financial supporters at that time.
       More than 80 years later, another Scottish grassroots fund is helping its adopted Catalan citizen escape the clutches of the successors to Franco.”
 
https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/apr/08/spain-scotland-catalonia-eu-extradition-mckenna-ponsati-independence-sedition
 
PS. Ik hoop dat het me wordt vergeven dat ik zulke lange stukken tekst van McKenna heb geciteerd. Zijn artikel is van harte aanbevolen. 

¡Vrolijk Pasen! (De Catalaanse Troebelen 25)

De Spaanse versie van “The Passion” is wel een héel naargeestige musical. Hij is gisteren uitgerold over meerdere plaatsen in het land. Ook in Catalonië.
De grote voorstelling was tijdens de opening van de Heilige Week in Malaga. Geüniformeerde leden van het Spaanse Legioen droegen het kruisbeeld in de processie van de Christus van de Goede Dood, hun beschermheilige, door Málaga. De opening van de Heilige Week in die stad biedt het “Legión Española”, of de “Tercio”, jaarlijks de gelegenheid om de trots en de “eer” van het legeronderdeel te vieren en te manifesteren. Dat legioen is in 1920 opgericht als Vreemdelingen Legioen om de Marokkaanse berbers van het Rif-gebergte te verslaan (Raymond Carr, The Spanish Tragedy. The Civil War in Perspective, Londen 1993, 145: het was alleen in naam vergelijkbaar met het Franse Vreemdelingen Legioen omdat er echt maar een paar buitenlandse vrijwilligers in zaten). Dat heeft het met verve gedaan. Het Legioen heeft in 1934 de stakingen van de linkse mijnwerkers van Asturias neergeslagen (Paul Preston, The Spanish Holocaust. Inquisition and Extermination in Twentieth-Century Spain, London 2012,  81 e.v., inz. 84), vormde samen met de Guardia civil en de Afrikaanse troepen de ruggengraat van het nationalistische leger van Franco en is tijdens de gehele Spaanse burgeroorlog de geharde elite-eenheid en lijfwacht van de dictator gebleven die, ik zou het bijna vergeten te melden, persoonlijk betrokken was geweest bij de oprichting van het korps (Raymond Carr, The Spanish Tragedy. The Civil War in Perspective, Londen 1993, 135, 148; Victor Alba, Transition in Spain. From Franco to Democracy, translated by Barbara Lotito, New Brunswick NJ, 1978, 118, 133-136, 179; Stanley G. Payne, The Franco Regime 1936-1975, London 2000 [orig. 1987], 71-72).  Het onderdeel is nooit ontmanteld, ook niet na de “transitie” tot een moderne “democratie” en doet nu nog steeds dienst, met kennelijk (blijkens de manifestatie van gisteren) onverminderde trots op de “korpstraditie”, in het Spaanse leger en het neemt daarmee ook gewoon deel aan internationale acties zoals die in Irak. De bevolking van Málaga is klaarblijkelijk ook erg blij om geassocieerd te zijn met dit Legioen.

Kruisbeeld gedragen door leden van de Tercio, Heilige Week, Málaga 2016 (Wikimedia Commons)


Het is een martiale ceremonie van jewelste. Neem gerust even de tijd om een stukje van dit videootje te kijken van de processie in 2018 (of, in betere resolutie, van die van 2016 of nog een van 2017). 
Vooraan in een uitzinnig trotse menigte stonden dit jaar vier bewindslieden van de Spaanse regeringspartij Partido Popular: de ministers van Defensie, van Binnenlandse Zaken, van Onderwijs en van Justitie. Zij vierden aldus meteen de geschiedenis van de eigen partij door uit volle borst de hymne van het Legioen mee te zingen, in koor met de militaire dragers van het kruisbeeld en de verzamelde troepen: “El novio de la muerte”. Dit marslied gedenkt hoe de eerste legionair in de oorlog tegen de berbers van het Rifgebergte sneuvelde, als een naamloze soldaat zonder eigen personaliteit anders dan die van de legionair die trouw is aan zijn vlag en zijn wapenbroeders (voor de tekst: http://www.laopiniondemalaga.es/semana-santa/2017/04/03/letra-novio-muerte-e-historia/921214.html; voor de geschiedenis van het lied en dat van de daadwerkelijk eerste gesneuvelde van het legioen, zie: http://www.abc.es/cultura/abci-legionario-espanol-deseaba-morir-melilla-para-reunirse-amada-fallecida-201609210112_noticia.html; en  http://www.abc.es/historia-militar/20140319/abci-novio-muerte-cancion-cabaret-201403181222.html). Het is het lijflied geworden van alle legionairs: “Destined to serve as elite shock units, the tertio volunteers gained the grim sobriquet Los novios de la muerte – The Bridegrooms of Death” (Stanley G. Payne, The Franco Regime 1936-1975, London 2000 [orig. 1987], 71).  Het is niet zonder dramatische intentie dat de hymne “wel eens” wordt gezongen door Spaanse unionisten –  nationalisten – wanneer ze gaan demonstreren tegen de Catalanisten, zoals in deze video in de metro van Barcelona in 2016. 

        Niemand daar in Málaga lijkt enige moeite te hebben met de sterke associaties die de vertoning rond de Paasviering met de legionairs bij velen waarschijnlijk oproept aan koloniale en fascistische slachtpartijen en onderdrukking. En voorkennis is nauwelijks nodig: bekijk de video op de pagina van El Periodico en zeg me dat dit niet lijkt op een scene van de 1930er jaren: https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180330/ministres-zoido-catala-mendez-vigo-himne-legio-processo-crist-bona-mort-malaga-6724646. Sorry hoor, ik ben helemaal voor de viering van militaire eer, maar dit spreekt gewoon de taal van het fascisme. En de nationalisten schamen zich er niet voor.
Het is toch op zijn zachtst gezegd verdacht dat men niet eens de moeite heeft genomen, bij de “Democratische Transitie”, om de legereenheden die besmet waren met – nee: geboren waren in – een fascistisch verleden te hernoemen? Laat staan te hervormen. Dat hebben ze ook niet willen doen, in dat schijnproces van amnesie en amnestie dat culmineerde in de nu zo gebrekkig gebleken grondwet, om zo niet toe te geven dat ze ooit fout zaten. De Guardia Civil bestaat ook nog gewoon. Het is alsof de Bondsrepubliek Duitsland vandaag een VN vredesmissie  zou laten uitvoeren door de “Leibstandarte SS Adolf H.”, compleet met banieren, emblemen en liederen van de 1940er jaren, onder de verontschuldiging dat dit legeronderdeel toch echt niet meer hetzelfde is als dat van vroeger! O ja, en dan zouden de veteranen jaarlijks luidkeels in uniform paraderen door de Plantage Middenlaan. In de ganzenpas van Málaga. Sta maar even stil bij deze gotspe.

 

Attribution: Christ of the Good Death carried by the Legion in the Holy Week of Malaga, 01/04/2014,
Archivo de la siguiente URL: http://st-listas.20minutos.es/images/2010-03/204811/2235397_640px.jpg?1333809514 perteneciente a a la web 20minutos.es que está acogida bajo la licencia Creative Commons http://www.20minutos.es/especial/corporativo/creative-commons/

 

       Maar het is op zich al schokkend om te zien hoezeer het Paasfeest hier gemilitariseerd is geworden. Het geüniformeerde legioen draagt het kruisbeeld en zingt het regimentslied van de gesneuvelde soldaat, zó hard, dat we ons kennelijk moeten inbeelden dat hij de liggende Christus zelf is. De dood voor het vaderland is immers de Goede Dood. Ja, ik verzin het niet. Christus is door het Spaanse leger ingelijfd. Postuum geronseld. De Spaanse overheid heeft bepaald dat alle vlaggen op gebouwen van het Ministerie van defensie halfstok moeten hangen ter gedachtenis van de dood van Jesus (https://www.theguardian.com/world/2018/mar/29/spains-military-in-row-over-flags-at-half-mast-for-easter). Christus! In dit land van de Meest Katholieke Monarchie zijn Kerk en Staat dus toch nog echt niet helemaal gescheiden. 
    En de Catalanen krijgen de infame verheerlijking van het gelijk van de overwinnaar ook opgedrongen – net als de stierengevechten, de Castilliaanse taal en de verering van het Bourbonse koningshuis. In Palafolls liepen gisteren veteranen van het Legioen prominent én in uniform de lokale processie  gelijktijdig met hun wapenbroeders in Málaga. Alle pogingen om deze smakeloze manifestatie van Spaans nationalisme uit de lokale viering te houden zijn mislukt (https://www.ara.cat/societat/Tensio-Palafolls-desfilada-dels-exlegionaris_0_1987601296.html; voor een Engelstalig bericht: http://www.catalannews.com/society-science/item/military-religious-parade-in-catalan-town-goes-ahead-despite-protests). De leden van het broederschap van veteranen van het Spaanse Legioen zongen “El novio de la muerte”, zwaaiden met Spaanse vlaggen, bejubelden de koning en slaakten nationalistische kreten als “Spanje Boven Alles!” en “Leve de Guardia Civil!” (“¡ Arriba España! ¡Viva la Guardia Civil! ” – dat laatste moet wel verwijzen naar de acties van 1 october vorig jaar; de eerste kreet was overigens de groet van de nationalisten tijdens de burgeroorlog, waarvoor zie Victor Alba, Transition in Spain. From Franco to Democracy, translated by Barbara Lotito, New Brunswick NJ, 1978, 136). Christus is aldus misbruikt om een klein stadje van 9000 inwoners te overspoelen met mensen van buiten de streek die een pro-unionistisch en anti-Catalanistisch punt wilden maken (https://www.ara.cat/societat/Tensio-Palafolls-desfilada-dels-exlegionaris_0_1987601296.html).

¡Vrolijk Pasen!

Nawoord d.d. 10 april 2018. Er is ophef ontstaan over een “tweet” van de politicoloog Ramón Cotarelo (leermeester van Podemos’ Pablo Iglesias en thans kandidaat voor de ERC): “En diegenen die zingen ‘ik ben de verloofde van de dood’, waarom trouwen ze dan niet meteen om vervolgens op huwelijksreis te gaan naar de hel?” (Y estos que cantan “soy el novio de la muerte”, ¿por qué no se casan ya con ella y se van al infierno de luna de miel?) (https://casoaislado.com/ramon-cotarelo-ideologo-podemos-candidato-erc-desea-la-muerte-los-legionarios-no-se-van-al-infierno/)

Friese doorlopers

Friese doorlopers opgedoken uit de berging.

Naar aanleiding van een nostalgisch Facebook berichtje van een mij onbekend persoon vandaag (“Wie heeft hier vroeger nog op geschaatst?” met vele honderden reacties) heb ik de doorlopers uit onze berging opgedoken voor de foto. Midden en rechts de collectie van (verroeste) Friese doorlopers, sommigen met een logo in het hout dat ons verzekert dat het hier gaat om echt “Friesch Fabrikaat” (met gekruiste vlaggen en een koningskroon); allen dragen in het metaal de inscriptie “FRIESE SCHAATS”. Links de moderne doorloper van kunststof van Zandstra waar onze dochter nog op heeft geschaatst en dat ging best goed. Supergoed zelfs! Later zou ze “hockey” schaatsen krijgen waar ze echter nog veel beter mee uit de voeten kwam. In het Facebook “draadje” hebben meerdere mensen nog frisse herinnering aan het geklungel met bevroren vingers aan de linten. Ze leken altijd te lang. Ik heb ermee geschaatst in de laat 1960er en vroeg 1970er jaren. Tot ik de Noren kreeg. Tegenwoordig heb ik ook “Hockey” achtige schaatsen. Maar ja, geen ijs.

 

De Catalaanse Troebelen 24 – De Spaanse koning niet welkom op staatsbezoek in de Catalaanse Republiek

De Spaanse koning Felipe VI wil vandaag (25 februari 2018) een congres in Barcelona komen openen (MWC 2018). De burgemeester van Barcelona, Ada Colau (Podem), weigert hem ceremonieel te ontvangen omdat hij zich niet onpartijdig heeft opgesteld in de nasleep van het staatsgeweld tegen het Catalaanse electoraat op 1 october. Ze verwijt hem geen greintje empathie te hebben betoond met de duizenden vreedzame burgers die erdoor getroffen zijn, waaronder de talloze burgers voor wiens bescherming zij, als burgemeester, de verantwoordlijkheid draagt. Ook de voorzitter van het nieuwe Catalaanse parlement, Roger Torrent (ERC), weigert de koning te ontvangen om dezelfde redenen. Vanuit Brussel heeft de (voormalige en mogelijk toekomende) Catalaanse president Puigdemont (PDeCat, JuntsxCat) verklaard dat de koning van Spanje pas welkom is om op staatsbezoek te komen in de Catalaanse Republiek zodra hij zijn excuses heeft aangeboden voor zijn verwijtbare nalatigheid. De maatschappelijke organisatie Omnium (die naar onafhankelijkheid streeft) heeft de bevolking opgeroepen vandaag te protesteren tegen de aanwezigheid van koning Felipe door hem luid te betoeteren met claxons, potten en pannen. Ik ben benieuwd wat dat in de komende week voor leuk item oplevert in het programma Blauw Bloed. En dan zullen we aan de verontwaardiging aan Spaanse zijde zien wie de écht enge nationalisten zijn.
 
Bronnen? Het staat in alle Catalaanse nieuws-websites.
 
Engelstalig bericht:
http://www.catalannews.com/politics/item/barcelona-mayor-won-t-attend-king-of-spain-s-official-reception
 
El Món
http://elmon.cat/politica/colau-acusa-felip-vi-dhaver-causat-dolor-catalunya
 
Catalunya Press
http://www.catalunyapress.cat
 
Nació Digital https://www.naciodigital.cat/noticia/149319/torrent/colau/abanderen/malestar/institucions/catalanes/amb/felip/vi
 
TV3
http://www.ccma.cat/324/puigdemont-diu-que-catalunya-rebra-el-rei-com-a-maxima-autoritat-quan-demani-perdo-per-l1-o/noticia/2840357/
 
Ara.cat
https://www.ara.cat/politica/Carles-Puigdemont-VI-Republica-Catalunya_0_1967803384.html
 
La Vanguardia
http://www.lavanguardia.com/politica/20180225/441065208842/puigdemont-rey-felipe-vi-twitter-mobile-world-congress.html
 
El Periódico
https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180224/colau-no-participara-en-la-rebuda-oficial-al-rei-amb-motiu-de-lmwc-6647423
https://www.elperiodico.com/es/politica/20180225/puigdemont-insta-a-secundar-la-protesta-contra-el-rey-6648894
 
En in de Spaanse pers, bijv:
https://politica.elpais.com/politica/2018/02/25/actualidad/1519553007_000291.html
https://elpais.com/ccaa/2018/02/24/catalunya/1519469905_170580.html

De Catalaanse Troebelen 23 – democratische actie gelijkgesteld met georganiseerde criminaliteit

De Guardia Civil stelt de organisatie van het referendum over Catalaanse onafhankelijkheid van 1 october vorig jaar gelijk aan “georganiseerde criminaliteit” (https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180214/informe-guardia-civil-1-o-referendum-unilateral-tribunal-suprem-6624763). De Spaanse Justitie is het daar klaarblijkelijk mee eens want de meest prominente organisatoren zijn nu al bijna vier maanden in “voorlopige” hechtenis – dat wil zeggen meer letterlijk “preventieve” hechtenis want ze zouden nog steeds dezelfde democratische idealen nastreven (o.a. http://www.catalannews.com/politics/item/junqueras-appeals-to-spain-s-constitutional-court-for-freedom). Zolang de Catalanisten niet voor (georganiseerde) gewelddadigheden kunnen worden veroordeeld, blijft hun recht om te ijveren voor zelfbeschikking echter overeind in internationaal recht (o.a. http://www.lirb.nl/historia-the-historyliner/de-catalaanse-troebelen-22-twijfels-over-de-kwaliteit-van-de-spaanse-democratie/). Toch gedoogt de EU, geheel in tegenspraak met de morele grondvesten van de unie, nog steeds het feit dat een van de lidstaten nu al langer dan 100 dagen burgers in politieke gevangenschap houdt. Daarbij verbleekt de schande van onze Halbe leugens.
 
Tot dusver zijn de Spaanse autoriteiten er niet in geslaagd om aannemelijk te maken dat er sprake was van gewelddadige actie ten behoeve van het onafhankelijkheidsstreven, noch van het feit – op enkele incidenten na – noch van de intentie ertoe of de organisatie ervan. Er is met groot omhaal gesproken over het lot van de Spaanse diender die tijdens het politiegeweld een snee in zijn vinger heeft opgelopen; over de stoel die tegen een lid van de Spaanse oproerpolitie aan is gegooid toen hij het stemlokaal binnenstormde; over de twee gevallen waar een Catalaanse burger tegen een gevloerde Spaanse diender heeft geschopt; en over het omgooien van dranghekken op straat voor de wielen van Spaanse politiewagens (o.a. http://www.ccma.cat/324/un-traumatisme-al-dit-entre-les-lesions-mes-greus-als-policies-nacionals-l1-o/noticia/2835593/). Maar dat zijn individuele acties geweest die numeriek in het niet vallen tegen de talloze gevallen van het systematische politiegeweld waarvoor op 1 october meer dan 1000 burgers zich medisch hebben moeten behandelen. In Girona zijn inmiddels de processen begonnen tégen dat Spaanse politiegeweld – er staan meer dan 200 zaken op de rol – maar de slachtoffers hebben tot nu toe van de rechters alleen maar tegengeworpen gekregen dat ze maar niet medeplichtig hadden moeten zijn aan de illegaliteit van dat referendum (https://www.ara.cat/comarquesgironines/Girona-dintentar-culpabilitzar-les-carregues-policials_0_1960004124.html). De regering, justitie en de guardia Civil zijn er zeer op gebrand om de suggestie te wekken (of neutraler gesteld “te bewijzen”) dat de Catalanisten toch bewust hebben aangezet tot geweld.
Pas wanneer “het proces” (de weg naar onafhankelijkheid) aldus gecriminaliseerd zou zijn geworden, zouden de Catalanisten zich in althans déze samenstelling van betrokkenen diskwalificeren als democraten in het licht van het internationaal recht. Dat staat immers alleen vreedzame middelen toe. De unionisten (zij die Spanje bijeen willen houden) willen de Catalanisten dus maar al te graag zien als (potentieel) geweldadig.
Toen een paar dagen geleden de Spaanse televisiezender TVE een Catalaanstalige verklaring van de ANC (Assemblea Nacional Catalana) in Castiliaanse betiteling vertaalde, maakte de vertaler een “fout” waardoor ten onrechte de suggestie van gewelddadige intentie werd gewekt: de ANC verklaarde namelijk zijn intentie om steun te mobiliseren voor  “moedige acties”, of die zelf te ondernemen, tegen de nalatigheid (van de rechtsstaat) om het machtsmisbruik van de staat aan de orde te stellen alsook de belemmering van de aanstelling van Puigdemont als democratisch gekozen president van Catalonië (o.a. https://www.elperiodico.cat/ca/politica/20180212/tve-tradueix-accions-valentes-per-accions-violentes-en-una-noticia-sobre-lanc-6618190).

De verklaring van de Assemblea Nacional Catalana van 10 februari 2018

 

In de grafische aankleding van het beeld is een Castiliaanse titel aangebracht met een betekenisvolle fout. Still van een beeld van de TVE uitzending gereproduceerd door onder meer El Periodico.

In de grafische aankleding werd “moedige acties” vervangen door “gewelddadige acties”, en dat is “acciones violentas” in het Castilliaans (zie voor het videofragment https://www.vilaweb.cat/noticies/video-tve-tradueix-valentes-per-violentes-en-un-comunicat-de-lanc-rtve-manipulacio-assemblea/) . Het is dus alsof men in plaats van “accions valentes” de  woorden “accions violentes” las. Zo heeft de nationale televisiezender bij het algemeen publiek van overwegend unionisten in Spanje de suggestie van criminele intentie gewekt. Het verweer dat de vertaler gewoon een foutje zou hebben gemaakt (…bedankt) is ongeloofwaardig – al zou dit ironisch genoeg mooi  demonstreren hoezeer het taalverschil al verwijst naar de eigenheid van de Catalaanse cultuur. Velen zien er toch een kwade opzet in van de nationale televisiezender. De ANC heeft aangekondigd aangifte te doen van bewuste manipulatie van nieuws door RTVE (http://www.catalannews.com/society-science/item/pro-independence-organization-to-take-legal-action-against-spanish-tv). Kwade opzet of niet, de effecten zijn hoe dan ook reëel: de suggestie van een gewelddadige intentie van de Catalanisten is immers weer gewekt of versterkt en dat kan op termijn grote gevolgen hebben voor de wijze waarop het Spaanse publiek de eventuele ontwikkelingen op het gebied van internationaal recht zal interpreteren en op welk draagvlak de unionisten uiteindelijk zullen kunnen bouwen.

Want over onafhankelijkheid gesproken: zou de pers daar niet naar moeten streven?

Verjaardagsontbijt met zalm voor ons Valentijnsdagskooikerhondje Gossa

Als je jarig bent mag je zeggen wat je wilt eten. Wij menen gisteren tijdens de wandeling in het Amsterdamse Bos “zalm” te hebben verstaan in de kooikerzang van Gossa. Vanmorgen heeft Feliz daarom een stuk zalm zonder peper of zout in olijfolie gebakken, speciaal voor Gossa, het Valentijnsdagkooikerhondje dat vandaag precies twee jaar oud is. De beelden van de wandeling zijn van gisteren.

Gossa in het Amsterdamse Bos en Gossa aan het Zalmontbijt (13 en 14 februari 2018)

Gossa in het Amsterdamse Bos en Gossa aan het Zalmontbijt (13 en 14 februari 2018)

De Catalaanse Troebelen 22 – twijfels over de kwaliteit van de Spaanse democratie

Met een persconferentie in Londen op 1 februari heeft Ben Emmerson, een prominent advocaat en expert in burgerrechten en politieke rechten (o.m. voormalig “Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism” voor de VN OHCHR; zie verder hier voor zijn staat van dienst), bekend gemaakt dat zijn team kort tevoren het pleit van de voorlopige (“preventieve”) hechtenis van drie prominente Catalanisten – Oriol Junqueras, Jordi Sànchez en Jordi Cuixart – onder de aandacht had gebracht van de Werkgroep Willekeurige Opsluiting van de Verenigde Naties. Het eigenlijke document, getekend op 30 januari, is online gereproduceerd door El Nacional op 2 februari (https://www.elnacional.cat/en/news/british-lawyer-case-of-catalan-political-prisoners-un_234912_102.html). De persconferentie is te zien op YouTube. Voor de eerste ontvangst van deze zaak in de Spaanse pers, zie bijvoorbeeld El País.

De gevangenen (en hun advocaten) stellen dat hun opsluiting en vrijheidsberoving het gevolg is van de uitoefening van hun recht op vrijheid van vreedzame vereniging en vergadering, hun vrijheid van meningsuiting en hun recht op openbaar leven en daarmee op de deelname aan het politieke leven (“Detention resulting from the exercise by the interested parties of their rights to freedom of association, meeting, expression and the right to participate in political life (category II)”. Ze stellen bovendien dat hun recht op een eerlijk proces wordt geschonden (“Breach of international standards relating to the right to a fair trial (Category III)”). De hechtenis duurt nu immers al maanden zonder mogelijkheid op vrijlating op borgtocht voor vermeende “misdaden” die niet eens in verband kunnen worden gebracht met geweld. Een en ander komt neer op een aanklacht tegen de discriminatie op grond van politieke opinie (“The applicants’ deprivation of liberty constitutes a violation of international  law for reasons of discrimination based on political opinion (category V)”).

Het verzoek van de “communication” is een uitnodiging om de juistheid en geldigheid van het pleit “te bevinden”, om vervolgens de Spaanse Staat te bevelen de gevangenen onmiddellijk vrij te laten en om maatregelen te nemen de talrijke schendingen te beëindigen van rechten die volgen uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten.

Over het doel van de zaak zei Emmerson tijdens de persconferentie het volgende: [02:55] “I want to emphasise that this case does not – and I repeat “not” –  ask the United Nations to adjudicate on the issue of Catalan independence. Rather,  it seeks the U.N.’s reaffirmation that governments cannot repress political dissent through arbitrary detention of opponents. [03:25] Spain must release these men. The actions of the Spanish government set a dangerous precedent for the rights to peaceful protest and political opposition around the world. And we ask therefore for the U.N. to strongly reiterate that governments cannot use empty criminal charges to quell political opposition.” [03:54] (transcriptie van de woorden van Ben Emmerson op voornoemde persconferentie, tijdcode 02:55 – 03:54).

De implicaties van de zaak gaan ver. “Imagine, for a moment, that the United Kingdom imprisoned the leaders of the Scottish National Party for advocating the independence of Scotland. Thát is the situation that we are here confronted with.” (transcriptie van de woorden van Ben Emmerson op voornoemde persconferentie, tijdcode 05:58 – 06:13; met nadere toelichting op de vergelijking vanaf ca. TC 32:00-32:50).

De verzoeken ziijn vergezeld van veel bewijsstukken maar eigenlijk is er niet veel nodig om de kern vast te stellen: [11:23] “You really don’t need a vast amount of documentation to see the point that lies at the heart of this application, which is that if you go around imprisoning those who advocate for political change you are undermining the foundations of democracy. And fortunately we have the United Nations Working Group on Arbitrary Detention as a long-stop protection to ensure that states don’t misuse the machinery of state power in order to force political opponents to abandon their cause […] because they are at risk of being imprisoned for exercising their rights to freedom of speech and freedom of expression” (Ben Emmerson persconferentie, tijdcode 11:23 – 12:07).

Emmerson acht de kans dan ook groot dat de Spaanse Staat schuldig wordt bevonden. De hechtenis is volstrekt onhoudbaar volgens het oordeel van meer dan honderd juridische deskundigen vanwege het ontbreken van een gewelddadig component van enig gewicht. De aanklachten tegen de gevangen zijn “zuiver politiek”. Dit is een klassiek geval van willekeurige opsluiting om politieke motieven (voornoemde persconferentie, op circa 02:40: “The charges are purely political. And, in short, this is a classic case of arbitrary political detention”). Hiermee zet de Spaanse Staat een gevaarlijk precedent dat de politieke pluraliteit aantast omdat de opsluiting klaarblijkelijk bedoeld is om de gevangenen van gedachten te doen veranderen (https://www.elnacional.cat/en/news/british-lawyer-case-of-catalan-political-prisoners-un_234912_102.html).

Die bedoeling is wel gebleken uit de recente gebeurtenissen. Zo schijnt het mij toe dat Joaquim Forn, voormalig Catalaanse minister en de vierde politieke gevangene die evenwel niet deel uit maakt van deze groep, voor de Spaanse druk is gezwicht en zijn politieke aspiraties openlijk heeft afgezworen in de hoop dat hij zou worden vrijgelaten. Daartoe heeft hij afstand gedaan van zijn zetel waarop hij als kervers herkozen lid van het Catalaanse parlement recht had. Hij is misleid of heeft het verkeerd ingeschat want men oordeelde dat het risico op recidive toch te groot was. Dezelfde interpretatie geeft ook Emmerson (persconferentie vanaf TC 14:40). Het is dan ook betekenisvol dat de rechter van het hooggerechtshof Pablo Larena over Forn verklaarde dat “zijn ideologie bestaat in een politieke context waarin het niet zeker is dat de intentie om de onafhankelijkheid van Catalonië te bewerkstelligen is verdwenen” (http://www.catalannews.com/society-science/item/jailed-pro-independence-minister-kept-in-jail). Verontwaardigd vroeg een commentator zich op de radio af wat er voor nodig was om de man vrij te laten: een lobotomie of elektroshocks misschien? (http://www.ccma.cat/catradio/alacarta/catalunya-migdia/la-deria-de-l…que-ha-dafrontar-forn-per-ser-alliberat-una-lobotomia/audio/990518/ – Ester Pujol op ongeveer 06:25).

Zonder het gewelddadig element kan een verdachte nooit zo lang in voorlopige hechtenis worden gehouden, zonder mogelijkheid op borgtocht, bovendien ver verwijderd van de woonplaats en dan ook nog eens, in het geval van Junqueras, met een straf van 20 dagen isolatie vanwege het “ongeoorloofd” voeren van een telefonisch interview met de pers (http://www.catalannews.com/politics/item/no-prison-yard-for-20-days-jailed-catalan-leader-to-be-punished-for-non-authorized-interview).

Over de (on)geldigheid van de aanklacht van “seditie” en het “delict van rebellie” heb ik vaker geschreven (onder andere http://www.lirb.nl/historia-the-historyliner/de-catalaanse-troebelen-20-een-samenzwering-van-stilte-tegen-catalonie/; zie https://politica.elpais.com/politica/2017/10/31/actualidad/1509440862_813919.html en, voor kritiek, https://www.ara.cat/opinio/sedicions-altres-tripijocs-legals_0_1891610868.html). In de persconferentie van 1 februari wordt de toepasbaarheid van de aanklacht eveneens fel bestreden. Rachel Lindon, een deelnemend lid van Emmerson’s team, legt uit dat er al jarenlang wordt geprobeerd om personen die streven naar (grotere) onafhankelijkheid van Catalonië te veroordelen op grond van “seditie” en “rebellie”. Maar dat het Tribunal Supremo van Barcelona, dat volgens haar het competente hof is voor deze zaken, al die tijd geweigerd heeft mensen hiervoor te veroordelen bij gebrek aan geweldadigheden: zonder een element van geweld is er geen sprake van een delict van seditie of rebellie (persconferentie, 19:55 – 21:15; bevestigd door Emmerson in de minuten direct daarna).

Het ontbreken van een geweldadig element is natuurlijk een doorn in de zij van de Spaanse Staat. Dat is ook de grote betekenis van de verwoedde pogingen van de Spaanse autoriteiten om aannemelijk te maken dat er in verband met het Catalaanse referendum van 1 october, dat zogenaamd “illegaal” was (zie onder), geweld is gebruikt tegen de handhavers van de orde: zo moest na een dag hard werken met de wapenstok de dokter ook een snee aan de vinger van een Guardia Civil behandelen (http://www.ccma.cat/324/un-traumatisme-al-dit-entre-les-lesions-mes-greus-als-policies-nacionals-l1-o/noticia/2835593/).

Laten we ook even niet vergeten dat er op die dag meer dan duizend mensen medische verzorging hebben gezocht voor de verwondingen die ze hadden opgelopen door het optreden van de nationale politie en de Guardia Civil. Een aantal getroffen burgers heeft inmiddels actie ondernomen om via het Europees Parlement gerechtigheid te krijgen voor het geweld hen is aangedaan op 1 october (zie dit bericht van CCMA en zie hieronder,  de slotalinea over de Zayas).

De verwijzing naar het fascistische verleden van de Spaanse Staat zal velen het bloed wel weer doen koken maar, helaas voor hen, hij kwam toch in de toelichting van Emmerson van de stappen die zouden volgen op een gunstige uitspraak van de werkgroep. “It is not, as […] probably many of you are aware, a binding decision in the legal system of Spain.  But it is an important step to bring Spain before the bar at the international community level in order to get a declaration which makes clear that this type of political oppression is something which belongs to a long bygone era of Spanish history” (transcriptie Ben Emmerson’s persconferentie, tc 06:48 – 07:18; zie ook volgend citaat en cergelijk weergave door Reuters: https://in.reuters.com/article/spain-politics-catalonia/jailed-catalan-leaders-lodge-case-with-u-n-to-put-pressure-on-spain-idINKBN1FL4VT).

De reputatie van de Spaanse democratie staat op het spel. “If the application is successful”, zegt Emmerson tijdens de persconferentie,”it is a serious blight on Spain’s claim to democracy. And we are confident this application reflects that, that Spain is allowing a backslide from genuine committment to democratic principles” (Ben Emmerson’s persconferentie, TC 13:00-13:27). In dezelfde lijn stelt ook Rachel Lindon dat “Spanish authorities are acting like a dictatorship, imprisoning their political opponents and refusing to release them until they renounce their political beliefs and abandon their roles” (https://www.elnacional.cat/en/news/british-lawyer-case-of-catalan-political-prisoners-un_234912_102.html; verklaring in het Spaans op persconferentie op TC 03:50-04:48).

Vorige week werden er al kanttekeningen geplaatst bij de kwaliteit van de Spaanse democratie. “Spain fell sharply in a recent annual Democracy Index by the Economist Intelligence Unit,” aldus Elisabeth O’Leary van Reuters, “which cited Spain’s use of force in an attempt to stop the referendum going ahead and a repressive treatment of secessionist politicians” (https://in.reuters.com/article/spain-politics-catalonia/jailed-catalan-leaders-lodge-case-with-u-n-to-put-pressure-on-spain-idINKBN1FL4VT). Op de persconferentie van Emmerson en de zijnen werd de vraag gesteld of de recente activiteiten van de Spaanse politie en justitie niet afbreuk doen aan de reputatie van de Spaanse democratie, die vroeger werd geroemd als model voor een geslaagde “transitie” van dictatuur naar democratie. [08:15]”I can answer that question very shortly. It is a cornerstone of political democracy as it is understood in the international community in modern times that there should be scope for plurality of political opinion and opportunities for the advocacy of political change. Even if it is unpopular. Even if it is unpopular with the majority government. Even if it doesn’t command the majority opinion of the people, although, as we know, that is not the position here. To use the machinery of the State so as, coercively, to force people into jail and only to release them or to abandon criminal proceedings against them if they abdicate their political beliefs has a chilling effect on the plurality of democracy, it has a chilling effect on the ability of democracy to function properly; and, as I say, it belongs to a bygone era in Spain’s history that many of us thought was long left behind.” (transcriptie Ben Emmerson’s persconferentie, TC 08:15 – 09:23).

De ironie wil dat de Spaanse Justitie zich met de opsluiting van de politieke gevangenen niet houdt aan de Grondwet – zoals ze juist de Catalanisten verwijt –  [26:29] “There is nothing in the allegations that have been made against the three individuals who are in custody which meets the requirements of the offenses that they have been charged with. Because of the absence of violence in their conduct. Would there be other Spanish provisions applicable? The answer to that question is that the majority of Spanish criminal lawyers have taken the view that there is potentionally […] scope for other charges, but not imprisonable ones. In other words, the key point is that you cannot use prison, even under Spanish law, under the Constitution, as the basis for suppressing non-violent political speech. I mean: it is a universal principle. It is surprising that we are having to even debate this, because it has been one recognised in relation to democracies and dictatorships all over the world for decades. And yet, and yet, Spain is doing the very thing, […] which is an affront to the right to organise, the right to expression and the right to legitimate non-violent political movements. That is the axiom question: democracy tolerates non-violent dissent. And non violent opposition. The suppression of  non-violent political speech is simply inconsistent with international law” (Emmerson in persconferentie, TC 26:29 – 28:08).

Tegen het eind van de persconferentie wordt gevraagd waarom de zaak niet gebracht wordt voor het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Dat hof kan pas verzoeken tegen Spanje in behandeling nemen zodra alle binnenlandse mogelijkheden zijn uitgeput; de Werkgroep Willekeurige Opsluiting kan wél reeds “inbreken” om te voorkomen dat mensen langduring door de binnenlandse procedures worden vastgehouden (Emmerson in persconferentie, TC 30:00 – 31:02).

Interessant is ook de verklaring van Rachel Lindon over de beschuldiging dat de politieke gevangenen de aanstichters waren van het referendum van 1 october. “You must know that the call to endorse a referendum ceased to be a crime in Spain since 2005.” Door het referendum te bevorderen hebben ze dus geen wet overtreden, in tegenstelling tot hetgeen de Spaanse Staat nu steeds beweert (Lindon in persconferentie, TC 31:03 – 33:33).

Er staat dus inmiddels een pannetje op het vuur. Afgelopen week heeft ook Alfred-Maurice De Zayas, de onafhankelijke deskundige voor de mensenrechten voor de VN, opnieuw van zich laten horen (zie meerdere stukken van mijn weblog in Catalaanse Troebelen 5, 10a, 16, 20). Hij sprak over het recht op zelfbeschikking van volkeren, in relatie tot het referendum van 1 october, tijdens een congres van De Groenen in het Europees Parlement, “Civil and Fundamental Rights in the EU. The Catalan case”, over  (https://www.greens-efa.eu/en/article/event/civil-and-fundamental-rights-in-the-eu/). De Coppieters Foundation heeft hem bij die gelegenheid geïnterviewd. De positie is wederom helder: “The European Union is based on three pillars: democracy, rule of law and human rights. When you ignore self-determination, you are violating all three” (https://www.ideasforeurope.eu/news/the-european-union-is-based-on-3-pillars-democracy-rules-of-law-and-human-rights-when-you-ignore-self-determination-you-are-violating-all-3-says-independent-un-expert-de-zayas/).  Het recht op zelfbeschikking is een mensenrecht: “self-determination is an expression of democracy and a fundamental human right that belongs to all peoples. It is not a prerogative of states to grant it.” (ibid.). Het Coppieters interview is ook na te zien op (andermans) video: /vimeo.com/253938300.

De belofte van Kerkorian, George en Macron

Al voldoet Macron misschien niet in alle opzichten aan zijn Grote Belofte, hij geeft wel degelijk gevolg aan zijn verkiezingsbelofte in de kwestie van de Armeense genocide door nu te pleiten voor een jaarlijkse herdenking van de Armeense genocide (zie aangehecht bericht Le Figaro 31 januari 2018). Grandioos. En niet zonder risico. De Turkse nationalisten ontkennen immers nog steeds het bestaan van deze eerste volkerenmoord van de 20e eeuw.
 
De Fransen hebben op dit onderwerp altijd al het voortouw genomen (de waarden van de Franse revolutie getrouw). Zo troffen we op vacantie in Frankrijk een mooi monumentje aan, aan de kop van het stadspark van Arles (zie foto).
Armeense Genocide Monument gedateerd 2008 aan de kop van het stadspark van Arles, gefotografeerd in augustus 2017 ©2017 Huib J. Lirb

Armeense Genocide Monument gedateerd 2008 aan de kop van het stadspark van Arles, gefotografeerd in augustus 2017 ©2017 Huib J. Lirb

Over beloftes in verband met Armenië gesproken: wij hebben net gisteren de gewaagde film “The Promise” gezien. Die gaat over Armeense genocide. Het verhaal van de film (en natuurlijk vooral dat van de historische context) is lange tijd te hachelijk bevonden tot de productie van 2016. De film is geheel gefinancierd door een Amerikaanse zakenman van Armeense afkomst, Kirk Kerkorian – de studio’s durfden het kennelijk niet aan. De regisseur, Terry George, had zich al eerder gewaagd aan een persoonlijk drama dat een genocide verbijzonderde: Hotel Rwanda (2004). Nog voor “The Promise” algemeen werd uitgebracht ontving de film, na slechts drie voorvertoningen voor klein publiek op het festival van Toronto, op IMDB bijna 160.000 “ratings” met een overweldigende meerderheid die de minimum-score gaven en een kleine minderheid die het maximum aantal sterren toekende. De strijd tussen “ontkenners” en “erkenners” van de Armeense genocide is dus fel gevoerd over deze film zonder dat veel mensen die hebben gezien. De vertoning ervan is dan ook niet zonder problemen.
 
Voor de IMDB problemen, zie IMDB zelf en Wikipedia. Google geeft bovendien genoeg treffers voor interviews met de betrokkenen en recensies van de film.