Maandelijks archief: september 2025

Alleen de weg van het recht leidt naar vrede

door
De media van de Goegemeente praten vandaag ronduit over het “vredesplan” voor Gaza van Trump en Netanyahu. Wereldwijd zouden de reacties voorzichtig positief zijn, als we deze media mogen geloven. Ja, de deelnemers aan de Abraham Accoorden zouden er vrede mee hebben want dat ligt ook in de lijn vèan precies die afspraken; de directe buurlanden, voor zover ze niet reeds in dat verbond zaten, zouden natuurlijk óók blij zijn omdat de desastreuse exodus van Gazanen zou worden afgewend. De Palestijnse Autoriteit zou blij zijn, wat niet zo vreemd is omdat ze tegenstanders zijn van Hamas en zelf al sinds de Oslo Accoorden zetbaas zijn van de Israelische bezetter. Aan de Palestijnen van Gaza is niks gevraagd. Zij zijn niet aan tafel geweest dus al het gebabbel over “onderhandelingen” is gewoon misleidend. Ze mogen tekenen bij het kruisje: slikken of stikken.
.
De voorgestelde vrede behelst niets minder dan de totale overgave. Het plan is opgesteld door de pleger van genocide samen met de voornaamste ondersteuner van de genocide. Niet voor niks prijst Netanyahu het 20-punten-plan omdat daarmee “alle oorlogsdoelen van Israel” zullen worden bereikt ––– je begrijpt dat er tijdens de “geleidelijke” terugtrekking natuurlijk wél nog even de “veiligheid van Israel” moet worden gegarandeerd door alle terroristen op te ruimen. Aangezien alle Gazanen door de Israeli worden gezien als terroristen, babies incluis (want die groeien op voor galg en rad), zal de genocide nog wel even moeten doorgaan in naam van deze “vrede”. De worst die de Gazanen wordt voorgehouden –– van slecht varkensvlees –– is “enige mate van zelfbeschikkingsrecht op termijn en onder strikte voorwaarden”. Ja, daar weten ze op de Westoever alles van. En dan mogen ze zich tenslotte ook nog verheugen op een bestuur onder leiding van een Brits-koloniale viceroy in de persoon van de oorlogsmisdadiger Tony Blair!
Maar mensen. Er ligt al een vredesplan. Dat is van het Internationaal Gerechtshof met de uitspraak van 19 juli 2024 en de verstreken termijn van 19 september 2025.
.
Volgens dàt plan, dat gedragen wordt door internationaal recht, moet Israel simpelweg de bezette gebieden ontruimen, compleet met militairen, materieel en “kolonisten”. Het land moet de gestolen goederen teruggeven en de terugkeer van vluchtelingen (1948, 1967 etc.) met hun nazaten faciliteren en financieren. Er moeten herstelbetalingen worden vastgesteld en uitgekeerd –– en niet slechts een fooitje ter restitutie. Bovendien moeten de schuldigen aan Apartheid, marteling, moord, vernieling, verkrachting etc. voor het gerecht worden gebracht. Ja. Inderdaad: dat is nogal wat. Maar we hebben het dan over de afrekening met het criminele verleden en heden van de Zionazi’s.
” Israel has an obligation to bring an end to its presence in the Occupied Palestinian Territory as rapidly as possible.”
En:
“The Court further observes that, with respect to the policies and practices of Israel referred to in question (a) which were found to be unlawful, Israel has an obligation to put an end to those unlawful acts. In this respect, Israel must immediately cease all new settlement activity. Israel also has an obligation to repeal all legislation and measures creating or maintaining the unlawful situation, including those which discriminate against the Palestinian people in the Occupied Palestinian Territory, as well as all measures aimed at modifying the demographic composition of any parts of the territory.
.
Israel is also under an obligation to provide full reparation for the damage caused by its internationally wrongful acts to all natural or legal persons concerned. Reparation includes restitution, compensation and/or satisfaction.
Restitution includes Israel’s obligation to return the land and other immovable property, as well as all assets seized from any natural or legal person since its occupation started in 1967, and all cultural property and assets taken from Palestinians and Palestinian institutions, including archives and documents. It also requires the evacuation of all settlers from existing settlements and the dismantling of the parts of the wall constructed by Israel that are situated in the Occupied Palestinian Territory, as well as allowing all Palestinians displaced during the occupation to return to their original place of residence.
.
In the event that such restitution should prove to be materially impossible, Israel has an obligation to compensate, in accordance with the applicable rules of international law, all natural or legal persons, and populations, where that may be the case, having suffered any form of material damage as a result of Israel’s wrongful acts under the occupation.” (Summary of the Advisory Opinion of 19 July 2024,
Gevolg geven aan deze uitspraak zou pas een stap op weg naar vrede kunnen zijn.

Opnieuw of nog steeds misverstand over de leus “From the river to the sea…” etc.

door
Tekst van een klacht ingediend bij de NOS.
In een artikel over het verkiezingsprogramma van DENK geeft de NOS opnieuw blijk van partijdigheid c.q. onbekwaamheid door de weglating: “de voor veel Kamerleden verwerpelijke leus “From the river to the Sea, Palestine wil be free” over Israël en Palestina staat wél in het programma. Een Kamermeerderheid oordeelde twee jaar geleden, kort na de terreuraanslagen van Hamas in Israël, dat de leus in feite een oproep is om Israël te vernietigen” (https://nos.nl/…/2584570-denk-strijd-tegen-ongelijkheid…).
.
In de poging om nadere duiding te bieden wordt verwezen naar de politieke “mening” van onze tweede kamer die indertijd beheerst werd, zoals nu nog steeds, door rechts-extremistische populisme (en laten we daarbij de kwalijk normerende kwalificatie “radicaal-rechts” die door PVV-er Bosma werd opgelegd dan maar achterwege). De NOS vergeet in het bericht van vandaag aan de duiding toe te voegen dat DE RECHTER ook toen al had geoordeeld dat de leus helemaal niet antisemitisch was, laat staan dat die blijk zou geven van genocidale intentie.
 .
Het Gerechtshof van Amsterdam heeft reeds op 15 augustus 2023 “met het Openbaar Ministerie” geconcludeerd dat deze uitspraak NIET strafbaar is en dat het NIET aanzet tot haat (Gerechtshof Amsterdam 15-08-2023, K22/230121; https://www.recht.nl/rechtspraak/uitspraak?ecli=ECLI:NL:GHAMS:2023:2271). Met deze leus wordt immers opgeroepen tot de bewerkstelliging van vrijheid en gelijkheid van alle inwoners van het gebied (cf. Alain Alameddine, “What Exactly Do We Want from the River to the Sea?”, The Palestine Chronicle, 25 november 2023, https://www.palestinechronicle.com/what-exactly-do-we…/). Het is dan ook steno voor de ontmanteling van het apartheidsregime en de opheffing van de bezetting –– beiden illegaal onder internationaal recht. Dat is inderdaad nadelig voor de huidige status-quo in Israel, maar die is dan ook zoals gezegd “illegaal”. Het is NIET een oproep tot geweld tegen de burgers van Israel. Het Amsterdamse hof en het OM hebben dit dus erkend. Ook het Landelijk Expertisecentrum Discriminatie (LECD) heeft de leus beschouwd als “niet strafbaar” (Zie o.m. https://www.om.nl/binaries/om/documenten/wob-woo/2024/07/15/parket-generaal-parket-generaal-woo-besluit-beslissing-op-bezwaar–kenmerk-pag-bjz-5921/BJZ+59215-bijlage+3.pdf) (Paragraaf geciteerd uit eigen blogstuk van 15 october 2024: http://www.lirb.nl/…/de-politieke-criminalisering-van…/)
.
Het valt op dat de babbelaars van de Goegemeente (kamerleden, “legacy media” Journalisten, talk-show-gasten), soms wél een rechter’s oordeel van doorslaggevend belang achten (wel of niet “genocide”, “oorlogsmisdaad”) en vaak toch ook weer niet (bijv. de Urgenda zaak), zoals kennelijk ook in dit geval. Rechtstatelijkheid staat op het keuzemenu. Ook de oordelen van de Raad van State of de expertise van zo’n instelling als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid kunnen naar believen per gelegenheid worden aangevoerd of afgevoerd in dit Post-Moderne tijdperk van de, zullen we zeggen met de knipoog van een historicus, Nederlandsche Weimar Republiek.

Herinnert u zich deze nog, meneer Schoof? –– Hugo de Groot

door

Als Schoof echt pal wil staan voor het internationaal recht en de Verenigde Naties, dan zou hij, Hugo de Groot indachtig, onmiddellijk een of meerdere schepen van de Koninklijke Marine moeten sturen naar de zee tussen Kreta en Gaza om de Global Sumud Flotilla te beschermen. Dat zijn immers ongewapende wereldburgers, waaronder Nederlanders, die in internationale wateren varen op een humanitaire missie maar die het slachtoffer zullen worden (en al zijn geworden) van Israelische agressie en piraterij.

 

https://nos.nl/artikel/2584063-demissionair-premier-schoof-onderstreept-belang-vn-in-toespraak?

De bezetting van de Palestijnse gebieden moet onmiddellijk stoppen. Genocide of niet: sancties!

door

Protestbord genocide Demonstratie bij de Stopera 30 nov 2024 (eigen foto)

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 17-18 september 2025 bleek weer dat het politieke “debat” over Gaza is blijven steken in de vraag of er wel of niet sprake zou zijn van genocide en dat van die kwalificatie zou afhangen of Nederland verder zou moeten gaan met maatregelen tegen Israel of niet (zie onder).

       Voor kamerleden uit de oppositiepartijen staat inmiddels wel vast dat er door Israel genocide wordt gepleegd in Gaza. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een motie (motienr 3229/21501-02) op 11 september 2025 ingediend door Teunissen (PvdD), Dobbe (SP), Mohandis (GL-PvdA) en Koekkoek (Volt); nog een motie van Teunissen (3230/21501-02); een motie van van Baarle (DENK) (r. 235 (26150). Voor deze moties, allemaal van een enkele zitting, zie https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/detail/2024-2025/114). Het blijkt ook vooral uit de “Motie van het lid Ouwehand over spreken van genocide in Gaza en erkennen dat Nederland volgens het Genocideverdrag verplicht is maatregelen te nemen” (36800-63) van 18 september 2025, “constaterende dat een internationale onderzoekscommissie van de VN concludeert dat Israël zich in Gaza schuldig maakt aan genocide; constaterende dat het kabinet nog steeds spreekt over een «humanitaire catastrofe», alsof het gaat om een natuurramp; verzoekt de regering te spreken van «genocide in Gaza» en te erkennen dat Nederland volgens het Genocideverdrag verplicht is maatregelen te nemen” (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2025Z17257&did=2025D40146); en de daaraan gerelateerde “Motie van het lid Ouwehand over zich bij Spanje aansluiten en helpen met het samenstellen van een team deskundigen dat bewijsmateriaal gaat verzamelen van genocide in Gaza” (36800-65) van dezelfde datum (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2025Z17259&did=2025D40148).

Er zijn in de verslagen van andere vergaderingen meer uitingen van dezelfde strekking te vinden, van leden van dezelfde partijen, die eveneens blijk geven van de onderkenning van genocide in Gaza (zie onder). Een vroeg voorbeeld daarvan is de reactie van kamerlid van Bommel (SP) op de suggestie van een PVV-er in een motie (292/23432) om steun te verlenen aan de vlucht van Gazanen naar wat hij noemde “de Palestijnse staat Jordanië”: 

“De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Ik wil er nog aan toevoegen dat wat mij betreft dit natuurlijk alleen maar op geheel vrijwillige basis kan en zal moeten gebeuren.
De heer Van Bommel (SP): Ik juich het toe dat de vrijwilligheid door u nu wordt benadrukt. In het algemeen overleg over dit onderwerp werd door de PVV namelijk nog iets gesuggereerd over gedwongen vertrek uit de Gazastrook, grootschalige deportatie. Ik heb toen het woord genocide gebruikt. U vond namelijk dat de gehele bevolking gestraft moest worden voor het feit dat ze Hamas in democratische verkiezingen aan de macht had gebracht. Ik ben blij dat u die vooruitgang in het denken gemaakt heeft en dat u nu vrijwillig vertrek suggereert. Kunt u overigens aangeven waarom u in een keer de stap hebt gemaakt van gedwongen vertrek naar vrijwillig vertrek?”
VAO Midden-Oosten (AO d.d. 08/04), Stenogram Nummer: 2009D19169, 17 april 2009 (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2009D19169&did=2009D19169).

En in het licht van de huidige ontwikkeling is ook de volgende tekst van een commissievergadering van ongeveer dezelfde tijd hoogst instructief:

      “De heer Van Bommel (SP): De PVV heeft eerder bij motie expliciet gepleit voor het collectief straffen van de bevolking van Gaza zolang de Israëlische soldaat niet wordt vrijgelaten en herhaalt dat vandaag. Collectief straffen kan echter alleen wanneer Europa of Nederland de Conventie van Genève opzegt. Die conventie maakt collectief straffen onmogelijk; die verbiedt dat. Vindt de PVV dat wij de conventie van Genève moeten opzeggen? Dat is immers het instrument dat daarvoor nodig is.
    De heer De Roon (PVV): Ik geloof niet dat het verstandig is om een racistisch bewind of een terroristische organisatie in het zadel te houden door steun te verlenen langs welke route dan ook. Niemand zou het tijdens de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld in zijn hoofd hebben gehaald om te pleiten voor steun aan het nazibewind. Het is dus onverstandig om dat nu bij de Gazastrook wel te doen. Het Hamasbewind moet weg. De bevolking van Gaza moet daar zelf voor zorgen. De enige andere oplossing is de oplossing die bij nazi-Duitsland is betracht, namelijk ingrijpen van buitenaf. Dat ligt niet op onze weg. Het is dus veel beter om het beleid vooralsnog zo in te richten dat wij het Hamasbewind geen enkele steun meer geven. Alle zogenaamde humanitaire hulp wordt namelijk toch door die organisatie afgeroomd. Daardoor houden wij Hamas langer in het zadel dan wenselijk is. De bevolking moet tegen Hamas in opstand komen en hem uit de macht ontzetten, net zoals de bevolking hem destijds aan de macht heeft geholpen.
       De heer Van Bommel (SP): Ook al zou de PVV aan de macht zijn en dat willen uitvoeren, dan nog zou dat niet mogelijk zijn omdat dan wordt gehandeld in strijd met de Conventie van Genève. U weigert te antwoorden op mijn vraag of de PVV vindt dat de Conventie van Genève daarvoor moet worden opgezegd door Nederland. Geeft u eens expliciet antwoord op die vraag, want dat is de enige internationaalrechtelijke consequentie van uw betoog. Daarnaast kunnen wij vaststellen dat de PVV in feite pleit voor genocide op de bevolking van Gaza, aangezien zij afhankelijk is van de internationale gemeenschap, bijvoorbeeld van het wereldvoedselprogramma van de VN voor de directe voeding. Zonder die hulp sterft de bevolking van Gaza. Dat is kennelijk het pleidooi dat de PVV hier kennelijk wenst te houden: genocide.”
Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 8 april 2009, over het Midden-Oosten, geredigeerd en vastgesteld 18 mei 2009, Nr. 299, 23/432 (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/commissieverslagen/detail?id=2009Z06294&did=2009D24001)

Van Bommel’s woorden bieden ons een vroeg voorbeeld inderdaad van de onderkenning van hetzelfde proces dat we de Nakba noemen, de “incremental genocide” waar Ilan Pappé jaren geleden reeds over schreef (http://www.lirb.nl/historia-the-historyliner/7938/, met verwijzing naar, o.m., Ilan Pappé, “Israel’s incremental genocide in the Gaza ghetto”, The Electronic Intifada, 13 Juli 2014). Voor de politieke gewaarwording van de context waarin van Bommel’s woordkeus moet worden bekeken, zou men de brief van de toenmalige minister van buitenlandse zaken (Verhagen van het CDA) kunnen nalezen (“De situatie in het Midden-Oosten”, Verhagen’s brief over Gaza, nr 288, 23/432, met geklaag over Hamas, wapensmokkel, de beperking van vrachtwagens met hulpgoederen, gijzelaars in Israelische detentie, steevast “gevangenen” genoemd, tegenover een enkele gijzelaar in handen van Hamas, etc.).

Dat de oppositiepartijen menen dat er sprake is van genocide is dus duidelijk geworden ook in de diverse spreekbeurten, interventies en moties van onder meer Esther Ouwehand en Stephan van Baarle tijdens de Algemene beschouwingen van 2025.

Bijzondere vermelding verdient Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) vanwege haar krachtige statement met haar kleding in de kleuren en het patroon van de Palestijnse vlag; na te zijn gesommeerd door de kamervoorzitter om zich om kleden keerde ze terug in de kamer met opnieuw met de verwijzing naar de de Palestijnen met het patroon van de watermeloen in dezelfde kleuren. Dit briljante gebaar is wereldwijd verspreid geraakt: Al Jazeera English, 19 september 2025 (https://www.instagram.com/reel/DOyRnTXiZ1q/?utm_source=ig_web_copy_link).  De betekenis van de tweede blouse lijkt echter niet iedereen door iedereen te zijn opgevallen, met als voorbeeld het Volkskrant verslag van Raoul du Pré, “Kamer is niet gediend van Ouwehands Palestina-blouse: ‘Oké, dan ga ik me omkleden’” (https://www.volkskrant.nl/politiek/kamer-is-niet-gediend-van-ouwehands-palestina-blouse-oke-dan-ga-ik-me-omkleden~baa8376b/ ).

Inhoudelijk citeer ik uit Ouwehand’s bijdrage tot de Algemene Politieke Beschouwingen tijdens de sessie van 17 september 2025:

Esther Ouwehand (PvdD): “Terwijl we hier staan, houdt dit kabinet oorlogsmisdadiger Netanyahu nog altijd de hand boven het hoofd. Op Prinsjesdag heeft een nieuwe VN-commissie vastgesteld dat Israël voldoet aan vier van de vijf kenmerken van genocide: het moorden, het aanbrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel, het moedwillig verslechteren van overlevingskansen en het tegengaan van geboortes. Nog altijd hebben we geen maatregelen van het kabinet gezien die daadwerkelijk iets kunnen betekenen. Nederland is wereldwijd de vierde investeerder in Israël. Het is onze bondgenoot. Het kabinet blijft wegkijken.
Veel Nederlanders vragen zich af hoe dat kan. Ik begin te vermoeden dat die decennialange ontmenselijking van de Palestijnen … Want het begon niet met de aanvallen op Gaza. Er zijn gebieden bezet. Mensen zijn van hun land verjaagd. Hun woningen zijn kapotgemaakt. Ze worden aangevallen door gewelddadige kolonisten. Dat wordt allemaal mogelijk gemaakt door het extreemrechtse narratief dat Palestijnen minder zijn dan mensen. Ik begin zo bang te worden, gelet op de weigerachtige houding van dit VVD/BBB-kabinet, dat dat narratief ook de Nederlandse bewindspersonen en de Nederlandse regering heeft vergiftigd. Ik heb er geen andere verklaring voor. Ik roep de minister-president op: alsjeblieft, alsjeblieft, zet vandaag die stap. We zijn het internationaal verplicht om alles te doen wat we kunnen om een einde te maken aan die aangekondigde genocide, aan die bewuste uithongering van mensen, het doelbewuste neerschieten van mensen die in de rij staan voor voedsel, het doelbewuste neerschieten van kinderen. We kunnen dit geen seconde langer laten duren.” (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/detail/2025-2026/3)

Het optreden van Stephan van Baarle (DENK) heeft op mij ook een grote indruk gemaakt. Reeds bij de opening van het debat van 17 september liep van Baarle naar de interruptiemicrofoon met het volgende verzoek aan de minister president:

Van Baarle (DENK):”Voorzitter. Voordat het debat begint: er is een rapport uitgekomen van de UN Independent International Commission of Inquiry. Die constateert dat Israël zich schuldig maakt aan het plegen van genocide in Gaza. Ik zou het kabinet willen verzoeken om met een reactie op dit rapport te komen en aan te geven welke maatregelen het kabinet gaat nemen om de verplichting uit het Genocideverdrag na te komen, om de genocide in Gaza te stoppen. Ik verzoek dat te doen voordat de termijn van de minister-president met de beantwoording van alle vragen morgen begint.”
(https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/detail/2025-2026/2)

En op de vergadering van de dag erna:

 

Van Baarle (DENK): “Voorzitter, dit is geen oorlog, dit is een genocide. Voorzitter, een genocide. En de vraag werd net gesteld: wie is er verantwoordelijk voor het leed van de mensen in Gaza? Voorzitter, onder andere deze minister -president en deze regering. […] Want als je niet doet wat je moet doen, dan laat je het gebeuren.”
Voorzitter Martin Bosma (PVV): “Ik vind het een beetje te ver gaan om deze minister verantwoordelijk te stellen.”
Van Baarle (DENK): ” Ik wens mijn bijdrage af te maken.
Voorzitter Martin Bosma (PVV): “En ik wens mijn commentaar te geven en dat heb ik bij deze gedaan.”
Van Baarle (DENK): ” En ik wens te kunnen beargumenteren waarom ik dit vind. En ik wens niet in mijn volksvertegenwoordigende rol belemmerd te worden door politiek gemotiveerde onderbreking.’ [Rumoer van afkeurende reacties in de kamer]
Voorzitter Martin Bosma (PVV): “Dit gaat me echt even te ver.”
Van Baarle (DENK): “Want voorzitter, artikel 90 van de Nederlandse Grondwet bepaalt dat een Nederlands bewindspersoon alles moet doen om het internationaal recht te bevorderen. En wat doet de Nederlandse regering? De Nederlandse regering koopt wapens van de regering Netanyahu. Dat zijn staatsbedrijven. En daardoor worden de zakken van Netanyahu gevuld en is hij in staat om zijn genocide te financieren. Deze Nederlandse regering bevordert de handel met Israel. Daar verdient de Israelische staat aan. Daarmee is de Israelische staat [Voorzitter roept met “ja!” op tot afronding] in staat om de misdaden te financieren. Dan is de Nederlandse regering politiek medeplichtig. En we kunnen hier doen alsof het niet zo is. [Voorzitter onderbreekt weer] Maar het ís zo. En ik vraag deze minister president om zijn verantwoordelijkheid niet te ontlopen.” (https://www.instagram.com/reel/DOwNsjkiJTH/?utm_source=ig_web_copy_link).

Er wordt door de oppositie dus terecht gepleit voor meer maatregelen, al gaan ook hun voorstellen nog bij lange na niet ver genoeg (zie onder), met vooral de roep om te komen tot een wapenstilstand, een wapenembargo, mededogen met de kinderen die worden uitgehongerd en natuurlijk de waarschuwing tegen de dreigende verdrijving van de ontheemden.

Maar de kamermeerderheid is nog lang niet zover. De motie van Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) om te accepteren dat Israel zich schuldig maakt aan genocide, bijvoorbeeld, is “Verworpen met handopsteken”, met slechts 47 stemmen “voor” (GL/PvdA, D66, SP, DENK, PvdD en Volt) en de rest “tegen” (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2025Z17259&did=2025D40148).

De Nederlandse regering vindt niet dat al vaststaat dat er sprake is van genocide in Gaza omdat er nog geen uitspraak van “de rechter” van die strekking zou zijn gedaan (volgens de verklaring van Schoof tijdens de Algemene Beschouwingen van 18 september 2025 en de brief van de regering van de dag tevoren, zie onder). Dat klopt niet. Er ligt immers wel al een uitspraak (“order”) van het Internationaal Gerechtshof van 26 januari 2024 volgens welke de aanklacht dat Israel zich schuldig zou maken aan genocide door het hof “plausibel” wordt geacht: “Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip (South Africa v. Israel), Provisional Measures, Order of  26 January 2024, I.C.J. Reports 2024″ (https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240126-ord-01-00-en.pdf). De plausibiliteit is alleen nog maar toegenomen met de vervolg “orders” van het IGH in deze zaak, te weten van 28 maart 2024 en 24 mei 2024.
      Medestanders van Israel beweren steevast dat het hof met deze uitspraken nog niet de geldigheid van de kwalificatie “genocide” heeft vastgesteld. Maar we moeten we de uitspraken wel opvatten als een krachtig signaal dat athans het risico op daarop wél is vastgesteld en, sterker nog, dat het feit van genocide zelfs als “plausibel” moet worden gezien. Het is dan ook niet de bedoeling van de Genocide Conventie geweest om alle instanties van volkerenmoord eerst onbelenmmerd hun beloop te laten hebben om dan vele jaren achteraf pas gehoor te geven aan een eindoordeel van “de rechter”.

      Het kabinet wacht wel zo’n eindoordeel af. De bewindslieden zullen zich gesterkt voelen in hun afwachtende houding, dus in hun nalatigheid om te handelen in de zaak die alle ondertekenaars van de Genocide Conventie aangaat, door de vermaning tot een duurzame “terughoudendheid” van een bij het algemeen publiek vooraanstaand geachte jurist, Mr. Knoops (zoals hij die heeft gedaan in het online videointerview met “Christenen voor Israel” op 14 juli 2024 (https://www.youtube.com/watch?v=26rHTjKmK7I).

      Het risico –– of nu zelfs gewoon “het feit” –– van genocide is direct aan Nederlandse politici duidelijk gemaakt door de Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken in het advies van 4 augustus 2025 (https://www.adviescommissievolkenrecht.nl/publicaties/adviezen/2025/08/04/verplichting-derde-staten-voorkomen-genocide). Het kabinet had sowieso al kunnen weten dat de Nederlandse staat tot meer actie is verplicht na de presentatie van de zaak door geconsulteerde rechtsgeleerden in een tweede kamercommissie in mei 2025 (Marieke de Hoon & Göran Sluiter, “Position Paper Ronde-tafelgesprek over de situatie in Gaza d.d. 28.05.2025. Verplichtingen onder het Genocideverdrag met betrekking tot de situatie van de Palestijnse burgerbevolking in Gaza”, 2025Z10861, https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?did=2025D24771&id=2025Z10861). Het was toen ook al duidelijk genoeg naar voren gebracht in de zaak die door Oxfam Novib, Pax en The Rights Forum tegen de staat is aangespannen om de levering van F-35 onderdelen aan Israel te stoppen; de zaak is gewonnen door de eisers in februari 2024 maar de staat is in cassatie gegaan en wwe wachten sinds 6 september op een uitspraak van de Hoge Raad.

    Ook al zou je geloven dat de genocide feitelijk nog niet zou zijn vastgesteld (bijvoorbeeld omdat je onder een Bijbelse steen leeft) dan staat toch het risico op genocide wel al vast. En alleen al daarom is de Nederlandse staat verplicht tot ingrijpen krachtens de bepalingen van de Genocide Conventie.

Dat er sprake is van het risico op genocide of zelfs van genocide als FEIT, kunnen we reeds opmaken uit de zaken die dienen voor het Internationaal Gerechtshof en, voor wat dat aangaat, de zaken tegen Netanyahu en Gallant voor het Internationaal Strafhof; maar het feit en tenminste het risico zijn ook gesteld door onder andere (met inbegrip van sommigen hierboven reeds genoemd) de volgende gezaghebbende personen en organisaties:

Aan deze lijst kunnen we natuurlijk ook nog toevoegen de verspreide verklaringen van een hele reeks van historici (Ilan Pappé, Avi Shlaim), politicologen (John Maersheimer), en, voor zover die niet ook in de vorige categorieën samenvallen, politieke commentatoren c.q. journalisten (David Hearst, Jonathan Cook, Owen Jones, Mehdi Hasan). Ik heb daar eerder reeds velen genoemd en aangehaald en volsta nu met enkele namen. Laten we ook vooral niet vergeten om naar Palestijnen zélf te luisteren, zoals naar Bisan Owda, Husam Zomlot, Mustafa Barghouti), of naar artsen en verpleegkundigen (Mark Perlmutter, Nick Maynard, Ghassan Abu-Sittah). In welke bocht je je ook zou wringen, het is absurd om te ontkennen dat Israel genocide pleegt op het Palestijnse volk.

Echter, volgens de Minister President kunnen we nog niet spreken van genocide.

“Het rapport van de VN-commissie geeft een opsomming waar je stil van wordt. Laat daarover geen misverstand bestaan. Het is pagina na pagina ellende, om het zo maar te zeggen. Tegelijkertijd wordt er aan het eind ook door deze commissie gesteld dat alleen het Internationaal Gerechtshof uiteindelijk kan vaststellen of er sprake is van genocide. Dat we hebben we ook nog eens een keer letterlijk in de brief herhaald. Dat is ook de opvatting van het kabinet en de opvatting die ik hier altijd heb uitgedragen. En dan maakt het niet uit of u nou met de minister van Buitenlandse Zaken, met mij, met de minister van Defensie, of een combinatie van ons sprak, want dat was altijd de lijn die het kabinet hanteert. Dat doen we niet om weg te kijken en niet om te zeggen dat daar geen vreselijke dingen gebeuren. Absoluut niet, want er gebeuren vreselijk dingen. […] Maar met het woord “genocide” moet je buitengewoon zorgvuldig omgaan. Dat is een woord waar werelden achter zitten. De lijn die het kabinet heeft gekozen, die we in de brief nog een keer hebben aangegeven, zonder iets te willen afdingen op het rapport, is dat genocide uiteindelijk alleen langs de lijnen van het Internationaal Gerechtshof kan worden vastgesteld”   (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/detail/2025-2026/3)

De brief waarnaar hij verwijst is: “Reactie op het verzoek van het lid Van Baarle over het recente rapport van de Independent International Commission of Inquiry (CoI) on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel over het handelen van Israël in de Gazastrook” (23432-603, 18 september 2025)

Fragmenten van de tekst van van Weel: “Op 16 september jl. publiceerde de Commission of Inquiry (CoI) een analyse van het handelen van Israël in de Gazastrook in het kader van het Genocideverdrag. De CoI concludeert op basis van gesprekken, interviews en analyses van o.a. openbare informatiebronnen onder andere dat Israëlische autoriteiten en -krijgsmacht genocidale opzet hadden en dat nog steeds sprake is van genocidale opzet.” En:  “De Nederlandse terughoudendheid om zaken te kwalificeren als genocide moet niet worden gezien als ontkenning van de ernst van de situatie in de Gazastrook.” En: “Nederland neemt elk risico op genocide zeer serieus en heeft, mede in het licht van de genoemde verplichting, al langere tijd stappen ondernomen om de situatie ter plaatse naar vermogen te verbeteren.”  (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2025Z17160&did=2025D39959)

Maar dan nu.

De oppositie laat mijns inziens een belangrijk argument liggen: het gaat er niet (alleen) om te betogen dat Nederland zich moet kwijten van zijn verplichtingen krachtens de Genocide Conventie. Uitgerekend gisteren is de termijn verstreken die het Internationaal Gerechtshof aan Israel had opgelegd om ALLE activiteiten in de bezette gebieden te beëindigen in “advisory opinion” van 19 juli 2024 getiteld “Legal Consequences arising from the Policies and Practices of Israel in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem” (https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/186/186-20240719-adv-01-00-en.pdf). Daarin werd de bezetting (voor de zoveelste keer) illegaal verklaard en werd de bezetter gelast om ál hun middelen en mensen terug te trekken. Om de bezetting op te heffen.  Om in gesprek te treden over compensaties, restituties, en de terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen (vanaf 1948)! Israel heeft NIKS te zoeken in de Bezette Gebieden. Het heeft hoegenaamd geen zeggenschap over wat Gaza binnengaat. Noch over wie daar de dienst uitmaakt. Bij het verzuim van Israel om aan de eisen te voldoen zijn derde landen, zoals Nederland, verplicht tot het nemen van harde maatregelen, waaronder een compleet handelsstop met Israel en niet alleen de bezette gebieden. En niet alleen op het gebied van wapens. Dit gaat om dwingend recht (ius cogens) en de zaak is NIET onderwerp van onderhandeling. Ik kom hier aan het einde van deze tekst op terug.

Zie bijvoorbeeld: Ralph Wilde, “Illegality of Israel’s presence in the Palestinian Gaza Strip and West Bank, including East Jerusalem, in the light of the 2024 Occupied Palestinian Territory Advisory Opinion of the International Court of Justice, and consequences for third States and the European Union”, Legal Opinion, 1 december 2024. Over de implicaties voor derde landen van de “Advisory Opinion” van het Internationaal gerechtshof inzake ” Legal Consequences arising from the Policies and Practices of Israel in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem” van 19 Juli 2024  en de daaropvolgende resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 18 September 2024 waarmee de uitspraak van het ICJ is bevestigd. Voor Wilde’s betoog ten behoeve van de League of Arab States tijdens de openbare zitting van het Internationaal Gerechtshof op 26 februari 2024 in de zaak “Legal Consequences arising from the Policies and Practices of Israel in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem (Request for advisory opinion submitted by the General Assembly of the United Nations), zie: https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/186/186-20240226-ora-wri-01-00-bi.pdf, vanaf p. 25). Voor een video daarvan: https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/article/league-of-arab-states-presentation-to-the-icj-by-ralph-wilde/) Vergelijk deze presentatie met nadere toeling in een video-interview: “Ralph Wilde on the ICJ & why Israeli occupation must end”, Centre Stage, Al Jazeera English, 10 april 2025 (https://www.youtube.com/watch?v=WgNM0us6EsY). En recentelijk toegespitst op de gevolgen van het verstrijken van de deadline: “The UNGA’s 12-Month Deadline to End the Israeli Occupation Has Passed: What Comes Next After Non-Compliance?”, Law for Palestine Webinar  moderated by Anisha Patel, 18 september 2025.

Fragment van Wilde’s Legal Opinion voor Al-Haq: “The study demonstrates that there are international consequences for Israel’s illegal occupation and its breaches of peremptory norms of international law, and that Third States and the international community are obliged to bring the unlawful administration of occupied territory to an end. In doing so, this study underscores the requirements for the full de-occupation and decolonization of the Palestinian territory, starting with the immediate, unconditional and total withdrawal of Israeli occupying forces and the dismantling of the military administration. Critically, withdrawal, as the termination of an internationally wrongful act, cannot be made the subject of negotiation. Full sanctions and countermeasures, including economic restrictions, arms embargoes and the cutting of diplomatic and consular relations, should be implemented immediately, as an erga omnes (towards all) response of Third States and the international community to Israel’s serious violations of peremptory norms of international law. The international community must take immediate steps towards the realization of the collective rights of the Palestinian people, including refugees and exiles in the diaspora, starting with a plebiscite convened under United Nations supervision, to undertake the completion of decolonization.” (op. cit., 14)

De zaak is van urgent belang. Mogelijk zal op korte termijn namelijk in de Algemene Vergadering van de VN de mogelijkheid tot internationale interventie ter stemming komen, buiten de Veiligheidsraad om, ter omzeiling van het verlammende veto van de VS, op grond van het precedent van de VN Algemene Vergadering Resolutie 377(V) van 3 november 1950, “Uniting for Peace” genaamd (Christian Tomuschat, “Uniting for Peace”, United Nations Audiovisual Library of International Law, 2008, https://legal.un.org/avl/ha/ufp/ufp.html). De mogelijkheid is door meerdere commentatoren geopperd naar aanleiding van het rapport van de speciale VN Commissie van 16 september, ook met het oog op de bescherming van de Global Sumud Flotilla: Dania Koleilat Khatib, “UN should use Uniting for Peace to protect Gaza flotilla”. Arab News 16 september 2025 (https://www.arabnews.com/node/2615514/%7B%7B). Zie voor een actuele bespreking van deze optie door een jurist verbonden aan de universiteit van Utrecht: Kushtrim Istrefi,  “Uniting for Peace in Gaza/ A Test for the General Assembly”, Opinio Juris, 17 september 2025 (http://opiniojuris.org/2025/09/17/uniting-for-peace-in-gaza-a-test-for-the-general-assembly/)